حصیربافی ، شروع یک تمدن بیان دیدگاه
صنایع دستی بی شک یکی از پر زیرمجموعه ترین صنعت های جهان است. ما تلاش می کنیم شما را با تعدادی از این شاخه ها که در کشور خودمان رواج دارند آشنا کنیم. در این مقاله با هنر حصیربافی آشنا خواهیم شد.
حصيربافي يا بافت بوريا بي گمان يکي از قديميترين صنايع دستي و شايد کهنترين آنها باشد نمونههاي بدست آمده در بين النهرين و آفريقا گواه آن است که حصيربافي و سبدبافي، منشاء نه فقط نساجي بلکه سفالگري يا کوزه گري نيز بوده است.
پروفسور آرثر آپهام پوپ معتقد است که نخستين زيراندازهاي بشري از ني و گياهاني که در باتلاقهاي سفلاي بين النهرين روئيده، تهيه شده و بهم انداختن ساق گياهان و در آوردن بافته اي «حصير» مانند اولين قدم در دستيابي انسان به شيوههاي توليد قالي بوده است از اين رو با قاطعيت ميتوان اظهار کرد که نخستين زيراندازهاي تهيه شده توسط انسان بافتههاي حصيري بوده و اولين سرپناهها پس از رسيدگي در غارها و غارنشيني به کمک حصير و ني پديد آمده است.
مواد اوليه مصرفي طبیعی:
مواد اوليه حصيربافان نقاط مختلف ايران به نسبت تنوع محيط جغرافيايي کشور متنوع است و بيشتر عبارت است از گالی یا جگن یا لی، کلوش (ساقه برنج یا کولوش)، سوف، کلیر/ کولر ( نوعی آلاله که بلند و صاف است)، برگ درخت خرما،درخت داز (سیستان و بلوچستان)،گیاه گز، گیاه لوئی، ساقههاي ني باتلاقي مناطق گرمسيري و سردسيري، ساقه گندم، ترکه بيد و … مواد پرداخت کننده عبارتنداز انواع روغنها از جمله روغن جلاء.
ابزار کار:
ابزار و وسايل مورد استفاده در حصير بافي بسيار ساده و محدود نظير داس، انواع کارد، اره، رنده، انبر دست، قيچي، سوزن، درفش، دفتين و سنگ نفت، لوتو یا نخ تاب، پلار یا ورقه یا شانهٔ حصیربافی (حصیر شونه) و دستگاه حصیربافی است.
اين ابزار عمدتاً براي قطع گياهان و پيراستن آنها به منظور آماده سازي مواد اوليه مورد استفاده قرار ميگيرد و گاهي نيز حين توليد به عنوان وسيله کمکي امر ساخت را تسهيل ميبخشد.
زیر شاخه ها:
بامبوبافی، مرواربافی، تِرکه بافی، چم بافی و سبد بافی را نیز شامل میشود. چیغ بافی نیز در زیرمجموعهٔ حصیربافی قرار میگیرد با این تفاوت که در روند بافت علاوه بر الیاف گیاهی از نخ پشمی رنگ شده نیز برای ایجاد نقش و طرحهای سنتی استفاده میگردد.
روش ساخت:
برای ساخت حصیر برگ فیشی ابتداء برگ درخت خرما را به اندازه دلخواه پر می كند و سپس آن را داخل آب قرار می دهند. آنقدر داخل آب می ماند تا رنگ برگ كه سیر هست مایل زرد شود و یا اینكه جهت تسریع كار برگهای برگ شده را در آب جوش قرار می دهند تا زرد شود و بعد از این مرحله حصیر را می بافته اند
ساخت حصیر را از نی نیزار در دریاچه هامون علاوه بر نی ایكه در خوراك دامی باشد نی دیگری هم به مقدار كه می روید كه كمی زرد بوده و فاصله بندهای آن دو یا سه برابر نی های خوراك دام می باشد این نی ها را جمع آوری كرده و آنها راب ا سر چاقو دو تكه می كنند و با چكش چوبی (كوتك) می كوبند تا كمی نرم شود و بعد از این مرحله حصیر را می بافند.
کاربرد حصير:
حصير از گذشته تا به امروز مصارف متنوع و گوناگوني چون کيف، سبد نان، زنبيل (ساک خريد)، سبد ميوه، زيرانداز، پاراوان و کلاهک آباژور داشته است.
روش نگهداري و شست و شوي حصير:
حفاظت از حرارت و آتش، فشار، ضربه و اشياي نوک تيز و برنده برخي از راههاي نگهداري است که البته اين توليدات با آب ولرم و شويندههاي معمولي قابل شست و شو است.
