ادبیات کودک و نوجوان

ادبیات کودک و نوجوان / فرزند خوانده‌ی ادبیات در ایران بیان دیدگاه

ادبیات

ادبیات را نمی‌توان شرح داد، به واقع این واژه یک واژه نیست، دنیایی لامتناهی ست که از ازل
تا ابد بوده و خواهد بود. ادبیات، اندیشه است و اندیشه ادبیات است و ادبیات کلمه است اما کلمه ادبیات نیست.
ادبیات، می‌‌تواند بوف کوری باشد که شب‌ها بر تنهایی انسان بنالد، یا شازده‌ای کوچک که انگشت تعجبش را در دل تاریخ جا گذاشته است.
یا شاعری که در خم یک کوچه مانده است و آب رکن آباد هم سیرابش نمی‌کند. ‌
ادبیات، شاید الاغی فیلسوف است چپ فکر می‌کند یا فیلی که پرواز کند، یا گروهی از انسان‌ها که علیه برده داری قیام کرده‌اند.

این‌ها همه، ادبیات است اما همه‌‌ی ادبیات این نیست.

 

ادبیات کودک و نوجوان در ایران امروز

ادبیات کودک و نوجوان در دنیا، جایگاه بسیار ارزشمند و والایی داشته و دارد به صورتی که بسیاری از آثار ارزشمند
آن در ایران ترجمه و هنوز هم به فروش می‌رسند.

اما در ایران امروز، ادبیات کودک و نوجوان فرزندخوانده‌ای ست که تا دکه‌های روزنامه فروشی هم نزول کرده است و نشرهای
عجیب الاسمِ غریب المعانی‌های قیمت‌های فلان، محتوای بی‌ارزش با کپی‌ تصاویر و نوشتن متن‌های سخیف به بازی گرفته اند،
این یکی از مهم‌ترین پاره‌های تن ادبیات را.

 

فروش کتاب کودک

 

کودکی

کودکی، از مهم‌ترین دوران زندگی هر انسانی فارغ از جنسیت اوست.
به شکلی که بسیاری از خلق و خو و رفتار آدمی در سنین بالاتر در همین دوران شکل می‌گیرد.
بسیار شنیده‌ایم که در سنین جوانی و بزرگسالی وقتی شخصی دچار اختلالات روانی می‌شود؛
روانشناسنان و روانکاوان به دنبال ریشه‌های این روانرجوری‌ها در کودکی شخص هستند.
کودکی که می‌خواهد در آینده مجسمه ساز شود، یا کارگردان شود، یا خلبان، خیاط حتی، شاید آشپز 
و…
باید در این دوران ذهنیتش شکل بگیرد.
بذر دیگری که در کودکی فرد کاشته می‌شود اندیشه است، اندیشه مقوله‌ی بسیار مهمی ست
که باید به آن توجه کرد، اندیشه عبارت است از ساختار فکری شخص که شخصیت فرد بر آن بنا
می‌شود. جهان‌بینی، سبک زندگی و نوع نگاه او به هستی و جامعه را می‌سازد.

 

نوجوانی

نوجوانی، بخش دیگری از زندگی هر انسانی‌ست که در آن به واسطه‌ی تغییرات گسترده‌ی هورمونی
اهمیت بسیار بالایی دارد، انسان در این دوران، یکی از کودکی به نوجوانی یک تغییر را احساس می‌کند؛
و این تغییر به واسطه ترشح هورمون‌های مختلف در بدن او سبب می‌شود نوجوان دچار تحولات روحی و روانی شود.

اجازه بدهید از زاویه ای دیگر به این دوران نگاه کنیم، نوجوانی دوران مابین کودکی و جوانی ست،
یعنی کودکی که سعی می‌کند مثل یک بزرگسال رفتار کند؛ یا بهتر است بگویم کودکی که حالا کمی رشد کرده و دوست دارد مثل یک بزرگسال با او رفتار شود.

یک اختلال روانی که گریبان شخص را در جوانی و بزرگسالی می‌گیرد و درمان بسیار سختی دارد و از قضا شایع هم هست و ریشه در نوجوانی دارد؛
اختلال شخصیت مرزی نام دارد.
«اگر این نوشته را می‌خوانید این اختلال را جدی بگیرید لطفا.» 🙂

 

ادبیات کودک

با توجه به نکات بالا، اهمیت ادبیات کودک بر همگان روشن است، چیزی که در ایران شاید به اندازه کافی به آن پرداخته نمی‌شود.
البته از حق که نگذریم کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان، در این زمینه کار‌هایی می‌کند.

نوشتن برای کودکان کاری بسیار پیچیده است و نویسنده‌ی کودک باید آگاهی بسیار کاملی از دنیای کودکان داشته باشد.
در واقع نویسنده باید روانشناسی حازق باشد، خود را جای کودک بگذارد، از چشم‌های او نگاه کند، با دست‌های لمس کند،
با زبان او حرف بزند، با دهانش بخنند و با چشم‌هایش بگرید…

پدران و مادران ایرانی، حوصله‌ی وقت گذراندن با کودکان خود ندارند، و وقتی به خانه بر‌گردند فقط تبلت یا موبایلشان را در اختیار کودک قرار می‌دهند؛
و کودکان ایرانی امروز به جای کتاب، با تبلت و موبایل انس می‌گیرند و اوقاتشان با اپلیکیشن‌ها و بازی‌هایی پر می‌شود که بوی فرهنگ و آداب ایرانی نمی‌دهند.

اینکه ذهن کودک با چه محتوایی پر می‌شود؟
اینکه کودک چه می‌کند؟ چه می‌آموزد؟
اصلا آیا بازی‌های محرک و بدنی انجام می‌دهد؟
آیا تخلیه انرژی کافی در بدن او صورت می‌گیرد؟

«چرا هیچکس به فکر هیچ چیز نیست؟ باور کنید همین الان که دارم این واژه ها را تایپ می‌کنم بغض فردای فرزندان این سرزمین گلویم را می‌فشارد. ما را ببخشید که به فکر شما نیستیم.» 🙁

 

 

ادبیات نوجوان

همانطور که اشاره کردم نوجوان، کودکی ست که کمی بزرگ شده، هورمون‌هایی در بدنش ترشح کرده اند و دوست دارد مثل یک بزرگسال با او رفتار شود.
نوشتن برای این گروه سنی کاری بسیار سخت است، البته باز هم در ایران شاهد کم کاری هستیم، اما باز هم انتشارات کانون پرورش فکری در این زمینه کار‌هایی کرده است.

نوشتن برای نوجوانان هم کاری مهم، پیچیده و البته دشوار است.
نویسنده‌ای که برای نوجوانان می‌نویسد باید به جنبه‌های مختلف شخصیتی مخاطب خود توجه کند.
مثلا اینکه نوجوان خیلی زود حوصله اش سر می‌رود.
نوشته باید خیلیییی جذاب باشد و البته ایده جدید و نو باشد و گرنه نوجوان امروز آن را کنار می‌گذارد.
در نوشته‌‌‌ها در صورت امکان مخاطب را دخیل کنید تا با شما همراه شود.
و…

نوجوانی و ادبیات می‌تواند عبور از این دوران حساس و پر پیچ و خم و البته خطرناک را آسان‌تر کند.

 

حرف آخر

به خودم می‌گویم تا به کسی بر نخورد: 

حادی!
سعی کن حداقل روزی یک ساعت مطالعه کنی، یک ساعت واقعا زمان زیادی نیست.
کتاب بخوان! با ادبیات رفیق باش!
و اگر روزی فرزند داشتی، برایش وقت بگذار، با او بازی کن، برایش کتاب بخوان، به او بیاموز با کتاب دوست باشد، مهربان باشد.
به فرزند بگو اگر تمام دنیا او را ترک کردند، او یک دوست واقعی و خوب دارد و آن دوست کتاب است.
حادی!
تا تو کتاب در دست نگیری، تا تو کتاب نخوانی، فرزندت با کتاب آشتی نخواهد کرد.

پایان/

 

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *